گرامر های اتصالی
Linked grammars
مقدمه
گرامر های اتصالی نوعی گرامر مستقل از متن است که بررسی صحیح بودن گرامری یک جمله مورد استفاده قرار می گیرد. این نوع گرامر ها بر اساس اتصالاتی کلمات را با یکدیگر متصل می کنند تا شبکه ای از اتصالات به وجود آید . اگر یک جمله دارای یک شبکه یکپارچه باشد آن جمله از دید گرامر به درستی پارس شده است. در واقع این نوع گرامر بر اساس ارتباطات بین کلمه ها تعریف میشود.
به این منظور برای زبان فارسی نیز روشهایی پیشنهاد شده است که بر اساس آنها می توان به روش دهداری اشاره کرد که در آن حتی کلمات فارسی نیز شکسته می شوند و ارتباطاتی بین کلمات شکسته برقرار می شود . این شکست ها به عنوان مثال مانند کلمه ” می توانید ” به صورت می + توان + اید در می آید و پارس می شود . در زیر ابتدا نگاهی به گرامر اتصالی می اندازیم
گرامر اتصالی
نوعی گرامر است که بر اساس اتصالات مابین کلمات یک جمله عمل می کند. هر کلمه دارای وابستگی یا همان اتصالی با دیگر کلمات همان جمله است . این وابستگی ها را نوع کلمه مشخص می کند . به عنوان مثال یک صفت به یک اسم بعد از خودش نیاز مند است پس بنابراین احتیاج به یک اتصال به کلمه ی ما قبل خود دارد. در این نوع گرامر این اتصالات به صورت زیر مشخص می شوند:
همانطور که دیده می شود هر کلمه دارای احتیاجاتی است که برای اتصال با دیگر کلمات احتیاج دارد . هنگامی یک جمله به درستی پارس شده است که تمامی کلمات آن به هم اتصال پیدا کنند . در این جا 3 قانون وجود دارد :
1- هیچ دو اتصالی از روی هم عبور نمیکنند و همدیگر را قطع نمی کنند
2- اتصالات باید تمامی کلمات را به هم بچسباند
3- هنگامی که در زبان انگلیسی از سمت چپ به راست پیش می رویم باید اتصالات به نحوی به یکدیگر اتصال پیدا کنند که کوتاه ترین اتصال بین یک کلمه با کلمات دیگر حاصل شود به این معنی که باید نزدیکترین اتصال موجود برای یک کلمه انتخاب شود.
به عنوان مثال از یک پارس صحیح از یک گرامر اتصالی می توان شکل زیر را در نظر گرفت که در این جمله تمامی قوانین بالا را می توان یافت.
یک مثال از یک پارس غلط به شکل زیر است :
دلیل اشتباه بودن این پارس این است که اولا اتصالات همدیگر را قطع نموده اند . پس این جمله از نظر گرامری اشتباه است و به درستی پارس نمی شود. در واقع کلمه Mary و کلمه Cashed به این زبان تعلق ندارند.
به دنباله ای از این اتصالات که باعث پارس یک جمله می شود یک پیوند می گویند. که به شکل ساده تر به صورت زیر نمایش داده می شود :
برای پیاده سازی این نوع گرامر کافی است اطلاعاتی مانند ساختمان داده ی زیر در اختیار داشته باشیم
همان طور که دیده می شود به ازای جزیی از یک جمله یک فرمول وجود دارد که مشخص کننده نوع ارتباط و جهت آن است . جهت ها به شکل منفی و مثبت مشخص می شود که منفی جهت چپ و مثبت جهت راست را مشخص می کند . همیشه یک اتصال از ترکیب یک مثبت و یک منفی بر قرار می شود.
این نوع گرامر مستقل از متن است
منابع :
Parsing English with a link grammar , Daniel D. Sleator,Carnegie mellon university
A link grammar parser for Persian, Jon Dehdari and Deryle Lonsdale, BYU department of linguistics